5

IFHTP

Chuyện nhà

Leave a comment

Trước mặt tớ là một con gián to đùng. Tớ đập đập cái sàn cho thằng gián chạy đi. Thế mà đập kiểu con mèo gì hắn lại lao về chỗ có tiếng động. Và đến khi hắn mò đến cái đệm thì tớ nhảy dựng lên. Chân tớ trượt vào đệm, vì nghèo và đã mua đệm loại nhỏ nhẹ mềm yếu trơn tuột, và tớ nằm thẳng cẳng. Thằng gián sợ quá, chạy ngược lại về đống… quần áo.

Cười phá lên. Ta kệ mi. Đi chỗ khác chơi. Không giết là không giết. Nhưng cũng không yêu thương gì sất. Không phải vì nhà chùa bảo sát sinh tội nặng lắm đâu. Không phải vì sợ gián. Không phải vì sợ bẩn tay. Không phải vì sợ dọn. Thực ra sợ một tẹo. Nhưng câu chuyện không nằm ở trong những ý thức và đánh giá này.

Câu chuyện với gián của tớ đã có đủ các cung bậc. Hồi bé, sau một lần đang ngủ bị gián bò lên mặt hồi lớp 3, đã có một khoảng thời gian dài cứ 11h đêm là tớ tỉnh dậy, tay đèn pin và tay cầm xịt gián. Sáng ra chết hàng chục con ở khắp nơi, và tớ đi dọn đám gián chết trong ghê tởm, và một chút ngẫm nghĩ. Chuyện kì khôi nhất là đã có lần tớ cầm Holy Bible nhặt được từ Singapore và… đập gián. Và bây giờ, khi đang type những dòng này, thì thằng gián đang nấp sau chồng sách của tớ. Thậm chí là 2 râu của hắn vểnh sau chồng sách, rõ đểu. Tớ phì cười.

Và chợt nhận ra mình đã thay đổi khá nhiều, để sự vướng bận và kinh sợ không còn quá nhiều với những thứ nho nhỏ trong đời. Trong một nếp sống cũ, tớ sẽ đi mua bình xịt gián và hương để tránh côn trùng. Nếu phòng hơi mùi thì mua xịt thơm về. Trong phòng tắm phải có đủ các loại nước tẩy, và các thứ thuốc đánh răng rửa mặt và vân vân này nọ. Bị ốm thì phải đi khám và uống thuốc, bị kiến ba khoang cắn thì phải bôi dầu. Yếu thì đi tập chạy, đi gym cho nó cơ bắp, cho nó đẹp. “Nếu anh buồn thì hãy đánh thức em dậy để em giúp anh vui.” Ăn uống thì phải “đủ chất”, “healthy”, “sạch”. Không, tớ không còn muốn sống cưỡng bức bản thân và những thứ xung quanh như thế.

Bài trước có nói về xã hội “văn minh”. Nhưng tớ tin sự Văn Minh này là một trạng thái chuyển giao. Rằng các luật lệ và chính quyền và các thủ tục của xã hội là những thứ được đặt ra một cách tạm bợ, để giảm thiểu những sự huỷ hoải lẫn nhau giữa người và người. Nhưng khi mở rộng tình thương và kết nối–với thú vật, với cây cối, với sự sống, và rộng hơn nữa là tâm thức của mọi vật–thì những luật lệ này không đủ. Nếu một cái vô hình gọi là linh hồn không tồn tại thì những người như Hitler sẽ không bao giờ được thế giới tha thứ. Nếu người ta không có nhiều cuộc đời thì sẽ thật bất công cho những đứa trẻ sinh ra ở Châu Phi và chết đói trước khi chúng kịp làm gì. Những nghiên cứu về nước của Masaru Emoto, hay câu chuyện về trồng cây của nhóm Findhorn cho thấy những thứ vô chi vô giác cũng có tâm thức. Và công việc của loài người trong giai đoạn chuyển giao này là kết nối và đặt mình vào trong một thế giới như thế.

Dĩ nhiên, tớ vẫn phải đi đánh răng, tớ vẫn còn gia đình và những vướng bận hằng ngày, tớ vẫn phải đi học đi làm kiếm tiền, nhưng tất cả những thứ ấy, cũng giống như chuyện đi học thiền vipassana thì nhắm mắt, nhưng ra ngoài đường có đông người mà làm vipassana thì thầy cô hướng dẫn vẫn nhắc là mở mắt, để không can thiệp với cái trải nghiệm của người khác. Nhưng bước đầu là tách mình ra khỏi những việc đời ấy đã, và biết rằng ở trên cả những điều này là cả một hiện thực rộng lớn hơn. Và cũng chính vì thế, tớ không thích lựa chọn từ chối cuộc sống của các nhà tu hành. Nó không phải là một con đường đầy đủ, và càng không phải là thứ chính Phật của họ nói đến.

Tớ biết nếu đập gián thì chính tớ cũng đau. Tớ biết nếu mình ăn thịt thì tớ sẽ dễ phản ứng dữ dội theo cảm tính với mọi thứ hơn. Nhưng tớ cũng biết rằng nếu tớ có làm những việc đó, thì cũng nên buông bỏ mà tha thứ cho mình, hơn là rầu rĩ và gò ép những phần không hoản hảo của mình theo một tham vọng quá hoàn hảo.

Chợt tớ nghĩ đến 4 Chế Độ Ăn Uống được tổng kết lại trong Cuộc Cách Mạng Một Cọng Rơm

screen-shot-2016-10-23-at-11-35-52-am

Và ngờ ngợ lúc ấy, rằng nếp sống cũng có thể như vậy. Gắn bó bớt đi, và lắng nghe và thuận dòng nhiều hơn.

Tuần sau, tớ kiếm chậu trồng rau. Lúc nào tớ thích, tớ bật nhạc lên nhảy múa ầm ĩ. Hoặc cũng không cần bật nhạc. Không trồng rau cũng được. Rồi thì vẩy tay, yoga, có ai rủ thì ngồi thiền. Đi ra ngoài, nếu tiện thì đi bộ, và hứng lên thì chạy vùn vụt. Đói thì ăn, không đói thì nằm thở phì phò. Ai tớ cũng thấy yêu, dù thi thoảng tớ cũng cáu bẳn và ghét nhiều thứ lắm ấy.

Thằng gián hôm nọ đi chỗ khác chơi rồi. Cơ mà, ơ hay, gói kẹo C tớ mang từ nhà theo mới mở đang có một đám kiến đánh chén thích thú.


Leave a comment

the blueprint

  1. seek no refuge in your own words
  2. those who cannot be convinced, cannot be convinced
  3. every moment, if perceived in full, is representation of the whole
  4. wars are meant to be fought, but meaning is not found in fights
  5. subvert and vindicate, lie and threaten. use words as stones and sticks and pointers to wordless things
  6. say things to please, then to displease. refrain from boring sayings
  7. write with love, labor with hate
  8. credit where credit is due, but ignore copyright rules
  9. freedom is a multi-celled prison
  10. ignorance is an elephant. there is no room.

 


Leave a comment

water logic: Tháng Mười (2016)

Văng vẳng câu nói: Trên đời có hai khoảnh khắc hạnh phúc nhất. Một là lúc ta sinh ra. Hai là lúc ta nhận ra mình sinh ra để làm gì.

Nhưng số hai không phải là một khoảnh khắc, hay một lần duy nhất trong đời. Và số một không phải là một sự phồng ra và lớn lên: nó là hàng trăm nghìn năm, hàng nhiều cuộc đời và vô số những kí ức được bóp nắn và che phủ, rồi nén vào một cái gì đó thật nhỏ bé. Sự sống kì diệu thật, nhưng có mấy ai nghĩ về nó, và sự kì diệu ấy rơi vào quên lãng, bỏ lại những khoảng không trống huơ trống hoác giữa cái từ “kì diệu”, và những điều nó đại diện. Sự kì diệu ở trong bối cảnh một xã hội không có sự kết nối chỉ là một cái bảng chỉ dẫn vô nghĩa và không đi đến đâu, bị đem ra làm trò cười và xỉa xói của một đám người nghĩ rằng mọi người đang sống trong một thời kỳ “văn minh”, “hiện đại”.

Thật kì lạ, một cô gái trẻ đã từng nói với tôi rằng hãy chết đi để “cho xã hội văn mình này yên bình”. Sự văn minh không cứu cô khỏi bức bối nội tâm. Và sự hiện đại cho phép những nhân vật đình đám Facebook như Anh Gấu Phạm tự phong mình là “bộ trưởng bộ tâm linh”. Tasteless joke, nhưng nó cho những con người bị bóp méo bởi hệ thống và nhận thức tâm linh không qua chính bản thân mình–mà chỉ qua những phong trào tôn giáo và sự cầu cạnh mê tín–một góc để cười phá lên và kết nối với nhau.

Ngày hôm nay, tôi đọc hết Cuộc Cách Mạng Một Cọng Rơm, và xem hết phim tiểu sử của nhà viết kịch bản Dalton Trumbo. Hai biến thể, nhưng trong đầu tôi chỉ có một trăn trở duy nhất: làm thế nào để đi và kết nối giữa các nhóm khác nhau. Với Dalton Trumbo, đó là một cuộc chiến dài hơi với việc tìm bản chất của mình, thể hiện mình, tìm ra những giá trị mình tin yêu và vượt ra khỏi những nhãn mác chính trị. “Cộng Sản” của Trumbo chỉ là một sự tử tế với người khác, bị hiểu lầm và bóp méo trong một XH Mỹ thời Chiến Tranh Lạnh. Thời nay, con người ta không có cái sự xa xỉ với niềm tin của mình như thế: thật khó để phủ nhận tính nhân văn của người khác trong một xã hội náo loạn giữa các giá trị và các cấu trúc. Thật khó để không cảm thấy đau đớn với chính bản thân mình, trong việc gắn mác và hận thù người khác. Nhưng Trump và Clinton thì vẫn phải tranh cử Tổng Thống.

Với Masanobu Fukuoka và câu chuyện trồng rau của ông, tôi được nhìn thấy cách người ta có thể cầm cái Đạo của Lão để sống, làm mọi thứ mà không can thiệp vào cái tự nhiên của những thứ ấy. Ở đây là trồng cây, nhưng nó cũng có thể là huấn luyện một đội bóng rổ, như Phil Jackson, hay là dọn nhà của mình với Marie Kondo. Ừ, tôi hiểu, đây là những con người ít nhiều đã gần với một sự thật, một thứ trải nghiệm rộng mà có thể đem lại cho những người biết về họ một sự nhận thức nhất định.

Sẽ có những con người “văn minh” và “hiện đại” ở mọi nơi. Nhưng ở bên kia của thái cực, là những người “tâm linh”, “yêu môi trường”, “bảo vệ động vật”. Tôi cho rằng cả hai bên đều có những thứ thái quá. Tôi hơi giật mình khi có một đồng môn của mình, trong nỗ lực xây một trường học theo phương pháp của Rudolf Steiner, đã quyết định dịch tất cả những bài thơ về Chúa Trời và Kinh Thánh ra cho lũ trẻ học, một sự rập khuôn mà có lẽ chỉ có thời gian và kinh nghiệm mới có thể chuyển hóa. Ở chỗ khác, tôi thấy một ông bố làm cấu trúc kim tự tháp để ngồi thiền, và khoe ảnh cho con ngồi đó trên mạng xã hội. Chính ông bố này cũng là người đã đặt rất nhiều đá phong thủy ở nhà sếp của mình, một nhà sáng lập quá cố của một công ty tin học đình đám ở Việt Nam. Căn nhà năng lượng lạnh toát, và luôn làm tôi rùng mình mỗi lần tôi ghé thăm, kể cả từ trước khi tôi biết đến thiền.

Tôi tự hỏi, cái nhận thức về “tự nhiên” của cụ Fukuoka quá cố có hẹp quá không, bởi vì chính những thứ được xây dựng bởi con người này, xã hội này, cũng là những công trình của “tự nhiên”, rằng nhà cửa chúng ta xây không khác gì những cái tổ đàn kiến kia xây chẳng hạn. Con người là những kẻ hủy diệt, nhưng thực ra Hủy Diệt cũng là một trong ba thế lực xây thành nên thế giới này. Vậy chẳng qua là, có hủy diệt thì có cân bằng, và chúng ta không khác gì những tế bào con của một (vài) cá thể lớn hơn. Sinh vật ấy phải có lúc ốm yếu chứ. Hai năm trước, một anh chàng trên đường học tiến sĩ vật lý đã quay ra với tôi, và so sánh việc xây dựng lý thuyết vật lí như một công việc làm thơ. Lúc ấy, tôi gạt nó đi, nhưng tôi không phủ nhận được sự thật trong câu nói ấy: rằng khoa học là thứ đồ chơi của “đứa trẻ”–nhân loại. Và đôi khi, ta phải để cho đứa trẻ được chơi, được lớn, vì nó cũng đang học cách để sống đấy. Chơi chán, rồi sẽ lớn, và chơi theo cách khác.

Và tất cả những xung đột hiện tại, chỉ có thời gian mới có thể thay đổi. Cũng như các xung đột và các cuộc chiến trong quá khứ. Trước đây, người ta đánh nhau với người khác, xúc phạm thân thể và tự do của người khác. Thời nay, mọi người đánh nhau với chính mình. Nhưng thật ra khi không chủ quan và khách quan thì tất cả đều đang đánh nhau với chính mình. Và ra là cũng chẳng có đánh nhau hay mình mẩy gì đâu, chỉ là những dịch chuyển, những cơn sóng, những rung động. Thoải mái đê